Hoşgeldiniz,
$ DOLAR → Alış: 4,83 / Satış: 4,85
€ EURO → Alış: 5,67 / Satış: 5,69

Tümülüs nedir, özellikleri nelerdir?

Tümülüs nedir, özellikleri nelerdir?
  • 27.08.2015

Tümülüs günümüzde normal hayatta duymadığımız kelimelerden bir tanesi olması nedeniyle birçok kişi tarafından bilinmeyebilir veya yanlış bilinebilmektedir. Bazı yerlerde bulunan tümülüsler birçok kişi tarafından doğal olarak oluşmuş küçük tepe zannedilmektedir. Özellikle tarihi bölgelerde karşımıza çıkan tümülüs isminin ne anlama geldiğini ve tanımını verdikten sonra özelliklerine kısaca değinelim.

Tümülüs-1Tümülüs nedir?

Tümülüs ülkemizde ve bazı ülkelerde kullanılmasına karşın latince bir sözcük olup Türkçede karşılığı höyük veya kurgan olarak geçmektedir.

Tümülüs içerisinde mezar veya mezarlık bulunan üzerine toprak yığılarak yapılmış veya oluşturulmuş olan küçük tepelere ya da tepeciklere verilen isimdir.

Tümülüslerin görülme yerleri günümüzde tarihi yerlerdir. Çünkü tümülüs yapma geleneği çok eski uygarlıklara dayandığından tümülüslerin olduğu tüm yerler tarihi yerlerdir. (Benim de birden çok höyük görmeme karşın gerçek anlamda gördüğüm ilk tümülüs “Gordion” antik kentinde bulunan “Midas Tümülüsü”dür)

Bintepe TümülüsleriTümülüslerin özellikleri nelerdir?

Tümülüsler dünya üzerinde sadece bazı uygarlıklarda görülmüş olup bu nedenle sadece çok az sayıda devlet topraklarında bulunmaktadır. Ülkemiz,  Orta Asya bölgesi, Rusya ve Amerika Kıtasında bulunan Meksika ülkesi tümülüs bulunan ülkeler ve bölgelerdir.

Tümülüslerin belli bir büyüklükleri olmayıp küçüklü büyüklü olabilmektedir, bazı Tümülüslerde tepenin şekli, mezarın yönü, mezar odasının şekli, ölünün gömülme biçimi değişiklik gösterebilmektedir.

Tümülüslerin ilk görüldüğü yıllar günümüzden 6.000 yıl öncesidir. Yani milattan önce 4.000’li yıllara değin uzanmaktadır.

Tümülüslerin ilk örnekleri Avrasya stepleri adı verilen bölgede görülmüştür. Daha sonra diğer bölgelere özellikle Anadolu ve Trakya bölgelerine yayılmıştır.

Tümülüslerin birden çok sayıda olduğu hatta 20-30 tane tümülüsün bulunduğu “Tümülüs mezarlığı” adı verilen bölgelere de rastlanmıştır. Bu bölgelerde tümülüslerin boyları genel itibarıyla küçük yani 2-3 metre boyunda olan tümülüsler olmasına rağmen bazı yerlerde 6-7 metre yüksekliği olan tümülüslerinde olduğu görülmüştür.  

Nemrut TümülüsüTümülüsler sadece topraktan olmayıp tepe dolgularının taştan yapıldığı tümülüslerde bulunmuş olup bunlara “Taşlıtepe” ismi verilmiştir.

İlk yıllarda yayvan şekilde yapılan tümülüsler daha sonra sivri ve konik şekilde yapılmaya başlanmıştır. zamanla taş ile birlikte toprakta özellikle killi toprakta kullanılmıştır. İlk zamanlarda yapılan tümülüsler daha sonra ölü ahşap ile kaplanmış bir odanın içinde konularak üstüne tümülüs yapılmıştır. (Örneğin Midas Tümülüs’ünde bulunan mezarda ahşap olarak yapılmış olup büyüklüğü 5.15 metreye 6.20 metredir) Daha sonraki yıllarda ise ölüleri koymak için lahitler yapılmıştır.

Tümülüslerin yapıldığı yerler genel olarak tepe, sırt ve yamaçlar olarak göze çarpar.

Ülkemiz Eski Anadolu medeniyetlerine ev sahipliği yapmış bir bölgede bulunduğundan çok sayıda tümülüs bulunmaktadır. Özellikle bazı tümülüsler oldukça büyüktür. Örneğin Adıyaman ilimizde bulunan birçok turist çeken Nemrut Dağı ülkemizin en büyük tümülüslerinden birisine ev sahipliği yapmaktadır. (Gordion’da bulunan Midas Tümülüsü’nün yüksekliği günümüzde 52-53 metre civarında olup, çapı ise 300 metre kadardır. Fakat ilk yapıldığı zamanda bu tümülüsün yüksekliğinin 80-90 metre olduğu tahmin edilmektedir. Fakat zamanla toprak yapısından dolayı erozyon sebebiyle boyunda küçülme olmuştur)

Alyattes tümülüsüAnadolu’da bulunan en büyük Tümülüs Bintepe’de ki “Alyattes tümülüsü” dür.  Bu tümülüste ağırlığı 10 tondan fazla olan taş bloklar kullanılmıştır.  Alyattes tümülüsünün çevresi 1115 metre olarak hesaplanmıştır. Çapı yaklaşık olarak 350 metre civarında olup 68-69 metrelik bir yüksekliği bulunmaktadır.  Bintepe bölgesinde bulunan tümülüslere yakıştırma olarak “Anadolu Piramitleri” ismiyle de anıldığı zamanlar olmaktadır.  

Yararlanılan kaynaklar:

muze.gov.tr

Editör olarak bizlerin özellikle Gordion da bulunan Midas tümülüsü üzerindeki incelemelerimiz.

manisakulturturizm.gov

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ