Hoşgeldiniz,
$ DOLAR → Alış: / Satış:
€ EURO → Alış: / Satış:

Mağma (Magma) özelikleri

Mağma (Magma) özelikleri
  • 22.07.2015

Magma yerkürenin en iç katmanında bulunan ve burada yer alan kayaçların yüksek basınç düşmesi, sıcaklık yükselmesi ve başka sebepler altında erimesi sonucunda oluşan eriyiğe verilen isimdir.

Magma yüzyıllardır insanoğlunun ilgisini çekmeyi başarmış en önemli olaylardan bir tanesidir. Dünyamızın yaşının yaklaşık olarak 4,5 milyar yıl olduğu tahmin edilmekte olup o gün bugündür halen sönmeyen lavlar magmayı oluşturmaktadır. İnsanlarda hayretler uyandıran bir durumdur.

Mağma-1Magma çok yüksek bir sıcaklığa sahiptir. Sıcaklığı yaklaşık olarak 2000 derecedir. Fakat yerkabuğuna yakın bölgelerindeki sıcaklık 900 dereceye kadar düştüğü gibi çekirdek çevresindeki sıcaklık ise 3700 dereceye kadar çıkabilmektedir.

Magma yerkabuğunun ateş küre adı verilen kısmında yer almaktadır. Yani ateş küre tabasını oluşturan eriyik magmadır.

Magmanın sıcaklığı iç kısımlara yani çekirdeğe doğru gittikçe artış göstermektedir.

Magma demir, kalsiyum ve magnezyumun büyük oranda oluşturduğu bir eriyiktir.

Mağma-2Magma bulmuş olduğu kırıklardan ve yollardan yeryüzüne ulaşarak buralarda yanardağlar oluşturur. Yerkabuğunda oluşan çatlaklardan büyük bir basınçla çıkarlar. Ve yeryüzüne çıktıktan sonrada katılaşarak yeryüzü kayacı şeklini alırlar. Aşağıda ayrıntılı şekilde vereceğimiz gibi magma hızlı bir biçimde soğuduğu için kristali az bir yapıya sahip olarak kayaç halini alır.

Magmanın bulunduğu tabakanın kalınlığı yaklaşık olarak 2900 kilometredir.

Kristalleşen magmalar genel olarak yüksek sıcaklık ve uçucu bir bileşen bakımından fakir bir magmadan itibaren oluşmaya başlamaktadır.

Mağma-4Magma 4 evrede katılaşmaktadır. Ve bu evreler sıcaklık ve uçucu bileşen miktarına bağlı olarak değişmektedir.

Ortomagmatik Evre: 1200-700 derece arasında pirojenetik mirelaller ve hidrojenetik minerallerin ayrılmasıdır.

Pegmatitik Evre: Sıcaklık 800-600 °C arasındadır. Buhar basıncı yüksektir. Bu evrede magmanın büyük kısmı kristalleşmiş geriye sadece uçucu bileşen bakımından zengin bir çözelti kalmıştır. Bu çözeltiler akıcı ve hareketli bir yapıya sahiptir. Ve bu çözeltiler ekonomik değeri yüksek olan Turmalin, topaz, beril gibi maden yataklarını oluştururlar.

Pnömatolitik Evre: Magmanın katılaşması süreçlerinde gaz basıncının en yüksek olduğu ve sıcaklığın 500 – 400 °C arasında olduğu evredir.

Hidrotermal Evre: Magmanın katılaşmasındaki son evre olup sıcaklık 400 dereceden daha düşük seviyededir. Gaz basıncı azalmıştır. Çözeltiler çatlaklara ve boşluklara girerek burada bazı mineralleri oluşturur. Altın, Gümüş, Bakır gibi ekonomik değere sahip maden yatakları bu evrede oluşmaktadır.

Bu dört evre sonunda sadece su kalmakta olup magmanın katılaşması sona ermiştir.

Magmanın kayaçlaşma tipleri;

Magmanın katılaşması sonucunda kayaçlar oluşmaktadır. Bunlar genelde yeryüzüne yakınlık durumuna göre isimler almaktadır ve buna göre üç türe ayrılmaktadır. Derinlik Kayaçları, Yarı derinlik kayaçları ve yüzey kayaçlarıdır.

Magma soğumuş olduğu derinliklere göre çeşitli şekiller almaktadır. Örneğin magma çok derinlerde yani dünyanın merkezine yakın bir yerde soğur ise burada iri kristalli kayaçlar oluşur. Eğer magma orta derinliklerde yani yarı derinlikte soğur ise burada oluşacak kristaller hem iri hem de küçük kristallerdir. Eğer magma yeryüzünde soğur ise her yönüyle kristalli bir kayaç oluşturmak magmanın soğuma esnasında kristalli bir yapısı olması için yavaş yavaş soğuması gerekmektedir. Hızlı bir şekilde soğur ise kristalli bir kayaç yapısı oluşmaz.

Mağma-3Magmatik farklılaşma nedir?

Magma oluştuğundan tam olarak katılaşana kadar sürekli olarak değişim gösterir ve bu değişimlere magmatik farklılaşma adı verilmektedir. Ve bu süreç 4 süreci kapsamaktadır.

Likuasyon: Magmanın farklı özellikleri bulunan sıvılara ayrılmasıdır.

Fraksiyonel Kristalleşme: Kristalleşen minerallerin magmayı terk etmesi evresi, bu evre magmanın en önemli farklılaşma sürecidir.

Gazlarla Taşınma: Uçucu bileşenler magma odasının bir kısmından ayrılarak başka kısımda birikir, bu nedenle farklı özellikte bileşikler ortaya çıkar.

Termogravitasyonel Difüzyon: Magma odasındaki magma uzun süre beklerse ve katılaşmazsa eriyiğin her tarafında bileşim aynı olmaz. Ağır olan elementler aşağı çöker, hafif olanlar ise yukarı çıkar. Ve böylece magma odasında farklı bileşime sahip kısımlar ortaya çıkar.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ