Hoşgeldiniz,
$ DOLAR → Alış: / Satış:
€ EURO → Alış: / Satış:

Mağara özellikleri

Mağara özellikleri
  • 23.07.2015

Mağaralar, insanoğlunun veya hayvanların var olduğundan günümüze kadar önem arz eden ve canlılara barınak olan önemli coğrafi alanlardan bir tanesi olmuşlardır. Özellikle insanoğlunun ilk yıllarında insanoğluna barınak olmuşlardır.

Mağara, yeryüzü ile bağlantısı bulunan gün ışığının giremeyeceği kadar derinliğe ulaşan, en az bir insanın sürünerek girebileceği kadar genişliği bulunan ve belirli bir yüksekliğe sahip yeraltı boşluklarına verilen isimdir.

Mağara-1Mağaralar ile bazen kovuklar karıştırılabilmektedir. Kovuklar mağaraya nazaran oldukça küçük girintiler olup gün ışığının etkisinin bulunduğu boşluklardır. Bu yönleri ile mağaralardan ayrılmaktadır.

Mağaralar eskiden sadece barınak olarak kullanılır iken günümüzde kullanım alanları oldukça çoğalmıştır. Mağara içerisinde bulunan yeraltı sularından yararlanılmaktadır, Mağaralar soğuk hava deposu olarak kullanılmaktadır, özellikle bitkisel gıdaların saklanması için kullanılmaktadır, solunum yolu hastaları için tedavi imkânı için kullanılmaktadır, askeri malzeme deposu olarak kullanılmaktadır, Özellikle yakıt depoları yani doğal gaz, LPG gibi yakıtlar için depo vazifesi görmektedir.

Mağaralar aynı zamanda günümüzde önemli bir turizm yerleri olmuşlardır.

Mağaralarda sıcaklık yıllık olarak ortalama 18 Derece ile 25 derece arasında değişiklik göstermektedir.

Mağaralar birçok türde olabilmektedir. Özellikle mağaraları inceleyen bilim dalı olan Speleoloji bilimcileri mağaraları şu şekilde türlere ayırmışlardır.

Ülkemizde bulunan toplam mağara sayısının 40.000 adet civarında olduğu (kültür bakanlığı tarafından belirtilen sayı) bilgisi bulunmaktadır. Ve ülkemiz mağara yönünden dünyanın en zengin ülkeleri arasındadır. 


Çankırı Tuz MağarasıMağara Türleri;

Karstik Mağaralar:

Karstik mağaralar yeraltı suları etkisiyle oluşan mağaralardır ve bu mağaraların oluşması için toprak yapısında kireç taşı, dolomit, mermer, jips, tuz, kalsit gibi suda eriyen karbonatlı ve sülfatlı kayaların bulunması gerekmektedir. Bu tür mağaralar dünya üzerinde bulunan en yaygın mağara türüdür.

Lav tüpü mağaraları:

Bu tür mağaralar lavların soğuması sonucunda içinde boşlukların oluşması sebebiyle meydana gelirler. Akan bir lavın dış kısmı soğur iken içerisinde bulunan lavlar akmaya devam ederler. Akan lavların bitmesi sonucunda burada boşluklar oluşur işte bu boşluklar lav tüpü mağarası ismiyle anılırlar.

Buzul mağaraları:

Bu tür mağaralar, buzul içinde oluşan mağaralardır. Erimiş olan su buzulun alt kısmından akarak burayı terkeder. Tabanda bulunan kaya ile buz arasında boşluk meydana gelir. İşte bu boşluklara Buzul tipi mağara adı verilir.

Buz mağaraları:

Bir mağara içinde buz oluşmasına verilen isimdir. Aslında bir mağara vardır. Fakat bu mağara soğuk havanın etkisi ile buzullaşır ve buzul bir mağara görünümü meydana gelir. İşte bu tür mağaraları buz mağarası adı verilir.

Mermer MağaralarRüzgâr mağaraları:

Bu tür mağaralar genelde küçük ölçekli ve küçük mağaralardır. Rüzgâr etkisi ile özellikle çöllerde bulunan kum tanelerinin kayalarda açmış oldukları mağaralara verilen isimdir.

Tuz Mağaraları:

Kaya tuzu blokları içinde suların oluşturduğu erime boşluklarına verilen isimdir.

Deniz mağaraları:

Dalgaların kıyıdaki dikliklerde açtığı oyuklara verilen isimlerdir.

Vadoz mağaralar:

İçerisinde su bulunmayan kuru mağaralardır. Aşınmanın durmuş olduğu fosil mağaralardır. Mağara içi hava ile doludur.

Freatik mağaralar:

Mağara içinin su dolu olduğu, akım ve aşınmanın yatay yönde geliştiği mağaralara verilen isimdir.

Mağara sarkıt ve dikitMağarada oluşan şekiller:

(Genel olarak mağara içerisinde yeraltı sularının etkisiyle oluşmuş 4 adet şekil bulunmaktadır)

Mağaraların birçoğunun içinde çok çeşitli kaya şekilleri veya toprak şekilleri ayrıca mağara içinde akan suların oluşturduğu bazı şekiller görebilmekteyiz. İşte bu şekillere mağara içi şekiller denmektedir. Mağarada en çok rastlanan şekiller şunlardır;

Sarkıt, Yeraltında bulunan suyun mağaranın tavanında bulunan bazı maddeleri eritip aşağıya doğru akıtması ile oluşan şekillerdir.

Dikit, Mağara tavanından su sayesinde yere düşen ve yerden yükselip burada biriken maddelerin oluşturduğu şekillerdir.

Sütun: Sarkıt ve dikitin birleşmesiyle oluşan şekiller olup, yeri tavanla birleştiren şekillerdir.

Traverten: Yeraltı sularının eriterek bünyesine kattığı kalsiyum karbonatın, yüzeye çıktığında çökelmesiyle mağara içlerinde travertenler oluşur.

Mağaranın bölümleri:

Mağaranın bulundukları yere göre 3 çeşit bölümü bulunmaktadır. Bunlara mağaranın zonları ismide verilmektedir. Bu mağara bölümleri özellikle ısı, nem ve ışık gibi özellikleri sayesinde bölümlere ayrılmıştır.

Giriş bölümü (Giriş zonu)

Girişte bulunan bölüm olup, iklim ve ekolojik şartlar, ısı, ışık ve nem açısından dışardaki hava ile benzer olan bölümdür. Sıcaklıkları dışardaki sıcaklık ile doğru orantılıdır.

Alacakaranlık bölümü (Alacakaranlık zonu)

Giriş bölümünden hemen sonra gelen bölüm olup, ışık azlığından dolayı burada bitki yaşama şansı çok azdır veya çok nadir bitki görülebilir. Isı ve nem sabit sayılır. Dışarının etkisi çok az şekilde buraya ulaşır.

Karanlık bölüm (Karanlık zonu)

Nem ve ısının çok az değiştiği ya da sabit olduğu bölümdür.

Işık buralara ulaşamaz. Yani burada ışık yoktur.

Burada yaşayan canlıların tamamı gerçek mağara canlılarıdır.

Mağara kerevitiMağarada yaşayan canlılar hangileridir?

Mağarada yaşamak zorunda olan tam mağara canlısı çok az sayıdadır. Mağara semenderi ve Mağara kereviti Mağara canlılarına örnektir. Diğer mağara canlıları olarak bilinen canlılar ise ara sıraya mağaraya gelen mağara dışında yaşayabilen veya mağara ortamını seven canlılardır. Örneğin mağarada görmüş olduğumuz güve ve kurbağa gibi canlılar mağara canlısı değildir veya bazı böcek türleri ile çekirgeler mağara canlıları değildir.

Yararlanılan kaynaklar:

wikipedia.org

kultur.gov.tr (kultür bakanlığı resmi web sitesi)

kastamonukultur.gov.tr (kastamonu ile kültür bakanlığı web sayfası)

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ