Hoşgeldiniz,
$ DOLAR → Alış: / Satış:
€ EURO → Alış: / Satış:

Gök gürültüsü nasıl oluşur özellikleri nelerdir?

Gök gürültüsü nasıl oluşur özellikleri nelerdir?
  • 24.01.2015

Gök gürültüsü özellikle yağmurlu havalarda veya bulutlu havalarda sık sık karşımıza çıkan doğa olaylarından bir tanesidir. Bazıları o kadar şiddetli ve gürültülü olur ki birden duymuş olduğumuz bu kuvvetli ses karşısında korkarız veya irkiliriz. Hatta bazı insanlar gök gürültüsünden hastalık derecesinde korkabilmektedir.

Peki nedir bu gök gürültüsü?

Gök gürültüsü şimşek ve yıldırım sırasında oluşan patlamayı andıran çok güçlü seslere verilen isimdir.  Kısaca tanımı bu şekildedir.

Gök Gürültüsü-2Gök gürültüsü nasıl oluşur?

Gök gürültüsü şimşek nedeniyle oluşan yıldırım çevresinde ki havada çok büyük bir basınç ve sıcaklık yükselmesi meydana gelir. Yıldırım demetlerini çevreleyen bölgede oluşan bu ani sıcaklık ve basınç değişimi sebebiyle hava çok hızlı bir şekilde genleşir. Genleşme sırasında sonik adı verilen ses dalgaları oluşur. İşte bu dalgalar gökyüzünde gürültü meydana getirir. Ve bu gürültü gök gürültüsü olarak adlandırılır. 

Gök gürültüsünün meydana gelebilmesi için elektrik yüklü bulutların uç kısımlarındaki sıcaklığın 28 derece veya daha fazla olması gerekmektedir.

Yine gök gürültüsü oluşması için bulut içinde buz parçacıkları ve su damlalarının ayna zamanda bulunması gerekir.

Bulut içerisinde bulunan buz kristallerinde ki soğukluk -20 derecede pozitif yüklü iken diğer kısımlarda 10 dereceye varan negatif yüklü bir merkez bulunur ve bu arada elektrik akımı oluşur. Şimşeğin oluştuğu bölgede sıcaklık elektrik akımı sebebiyle biranda 20.000 derecelik bir sıcaklığa ulaşır. (Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından bu sıcaklık değeri verilmekle birlikte bazı kaynaklarda 10.000 derece olarak geçmektedir) Bu sebeple hacim son derece süratli olarak genişler ve dalgalar yayılır, bu dalgalar havada müthiş bir gürültü oluşmasına yol açar.

Gök gürültüsü-4Gök gürültüsünün özellikleri nelerdir?

Gök gürültüsünün sesi uzaklık ve yakınlıklarıyla doğrudan ilişkilidir. Eğer gök gürültüsünün sesi ağır ve derinden gelen bir ses ise bu uzakta oluşmuş olan bir şimşek ve yıldırım nedeniyledir. Gök gürültüsü çatırtılı bir ses şeklinde ise, yıldırımın çok sayıda kollara ayrılması anlamına gelmektedir. Eğer yıldırım çok sayıda kola ayrılmış ise gök gürültüsü çatırtılı veya dalgalı şekilde oluşur. Çatırtılı gök gürültüsünde ilk oluşan büyük gök gürültüsü yıldırımın gövdesi sebebiyle oluşan gürültü olup diğer hafif olan gök gürültüleri ise kollar sebebiyle oluşan gök gürültüsüdür.

Gök gürültüsü şimşekten daha sonra duyulur. Bunun sebebi ışık hızının ses hızından oldukça yüksek olmasıdır. (Bilindiği üzere ışık hızı saniyede 300.000 kilometre iken, ses hızı saniyede 340 metredir) bu sebepten dolayı şimşek ne kadar uzaklıkta olursa olsun biz anında bunu görürüz. Hava olayları atmosferin en alt katmanı olan troposfer katmanında oluştuğundan ve bu katmanın kalınlığı veya yüksekliği yeryüzünden en fazla 16-17 kilometre olduğundan troposferin en yüksek kısmında meydana gelecek bir şimşek yeryüzünde bulunan bir kişi tarafından ancak 50 saniye sonra duyulur. (17.000 metre/340 saniye), genel olarak şimşek ve yıldırım yeryüzüne yakın bir yerde oluştuğundan dolayı ışığı gördükten 3-5 saniye sonra sesi duymaktayız. Bu da demek oluyor ki her zaman ışık önce görülür ses daha sonra duyulur.

Gök gürültüsü sesi birkaç saniye sürmekte iken bazı gök gürültülerinin 30 saniyenin dahi üzerine çıktığı bilinmektedir.

Gök gürültüsü-1Gök gürültüsü ne kadar uzaktan duyulabilir?

Yukarda gök gürültüsünün yeryüzünden en fazla 17 kilometrelik bir uzaklıkta oluştuğundan bahsetmiştik. Bu uzaklık yeryüzüne tam 90 derecedeki dikey uzaklığıdır.  

Gök gürültüsü sesi bazı durumlarda 60-70 kilometre uzaklıktan duyulduğu halde, bazı durumlarda ise 15-16 kilometreden daha yakın uzaklıklardan dahi duyulmadığı bilgisi bulunmaktadır. Burada uzaklıktan kastımız. Şimşek oluşan yerin yani ışığın uzaklığıdır.

Gök gürültüsü-3Gök gürültüsünün uzaklığı nasıl hesaplanır?

Gök gürültüsünün ne kadar uzakta olduğunun hesabı oldukça basittir. Yerden ne kadar yüksekte oluştuğu ancak bilimsel çalışmalar sonucu anlaşılsa da örneğin bulunduğumuz yere uzaklığını hesaplamak kolaydır.

Şimşek çaktığı veya ışık göründüğü anda saatin kronometresine basıp, ses duyulduğu anda kronometreyi durdurur isek aradaki zaman farkının 340 metre ile çarpımı gök gürültüsünün oluştuğu yerin bulunduğumuz yere olan uzaklığı ortaya çıkarır. Kronometreli saatlerde çok yakın değerlerde mesafe bulunabilir iken kronometre olmayan saatlerde 200-300 metrelik bir sapma yaşanması doğaldır.

Yararlanılan kaynaklar;

mgm.gov.tr (Meteoroloji Genel Müdürlüğü resmi web sitesi)

wikipedia.org

eba.gov.tr

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ