Hoşgeldiniz,
$ DOLAR → Alış: 5,81 / Satış: 5,83
€ EURO → Alış: 6,54 / Satış: 6,57

Atmosfer tabakaları ve özellikleri

Atmosfer tabakaları ve özellikleri
  • 12.07.2015

Yeryüzünü ve Dünya benzeri birçok gezegende yer alan hava tabakasına verilen isimdir. Burada inceleyeceğimiz Atmosfer dünyamızı saran atmosfer tabakası olup dünyamızı saran hava tabakası olan atmosferin özellikleri ve tabakaları hakkında bilgi verilecektir.

Atmosfer aşağı yukarı yeryüzünün 500-600 kilometre yukarısına kadar devam eder. Fakat en yoğun olduğu bölüm ilk 30 kilometre yüksekliğe kadar olan bölümdür. Neredeyse atmosferi oluşturan havanın %99’luk kısmı bu yükseklikte bulunur. Daha yükseklerde hem atmosferin yoğunluğu azalmakta hem de basıncı azalmaktadır.

Atmosfer-1Atmosfer hangi gazlardan oluşmaktadır?

Atmosferin büyük çoğunluğunu aşağı yukarı %99’luk kısmını oluşturan iki gaz Azot ve Oksijendir. %1 kısmı ise aşağıda ayrıntılı şekilde vereceğimiz gibi diğer gazlardan oluşmaktadır.

Metorolojik olayların görüldüğü kısım atmosferin ilk 11-12 kilometrelik kısmıdır.

Güneşin zararlı ışınlarından canlıları ve dünyamızı koruyan ozon tabakası adı verilen tabaka ise yeryüzünden 25 kilometre yükseklikte bulunmaktadır.

Atmosferdeki Sabit Gazlar ve Oranları

Nitrojen              78.08

Oksijen              20.95

Argon                0.93

Neon                 0.0018

Helyum             0.0005

Hidrojen            0.00006

Xenon               0.000009

Atmosferin Tabakaları ve özellikleri nelerdir?

Troposfer1-Troposfer

Yeryüzünün 11-12 kilometrelik yüksekliğine kadarki bölümünü oluşturan katmandır. Atmosferin yerden sonraki ilk katmanıdır.

Bu katmanda sıcaklık yükseklere çıktıkça azalmaktadır.

Hava olaylarının büyük bölümünün görüldüğü katman bu katmandır.

Sıcaklık aralığı 10 ila -60 derece aralığıdır.

Kalınlığı kutuplarda 8 kilometre iken ekvator kısmında 16 kilometre civarındadır. Yine bu kalınlık düzeyi mevsimlere göre değişiklik göstermektedir.

Kuvvetli hava akımları yani jet stream rüzgarları bu seviyeler civarında olur.

Atmosferi oluşturan gazların %80’lik kısmı bu katmanda yer almaktadır.

Bu katmandaki yapı yer radyasyonunna bağlı olarak değişmektedir.

Su baharının %99’luk kısmı yine bu tabakada bulunmaktadır. Bu su buharı sıcaklığın ayarlanmasındaki en büyük etkeni oluşturmaktadır.

Strotosfer2-Strotosfer

Sıcaklık değerlerinin 0 ila -60 derece arasında bulunmaktadır.

Troposfer katmanının üstünde bulunan ve troposfer katmanını çevreleyen katmandır.

11-12kilometre yükseklikten 50 kilometre yüksekliğe kadar olan 40 kilometrelik kalınlığa sahip atmosfer tabakasıdır.

Bu katmanda sıcak hava soğuk havanın üzerinde uzanmaktadır. Ve hava akımı mevcuttur.

Troposferden stratosfere gelen partiküller neredeyse birkaç yıl orada kalabilmektedir.

Atmosferin troposferden sonra en çok bulunduğu tabaka bu tabakadır. Atmosferin %20’lik kısmı bu tabakada bulunmaktadır.

Bu tabakanın başlangıcında büyük konvektif fırtınalar bulunduğu alanlarda kolayca görülebilmektedir.

Bu katmanda yükseklikle sıcaklık artışı devam eder.

Ozon tabakasının bulunduğu tabaka bu tabakadır.  Ozon tabakası hem yeryüzünün ısı dengesine yardımcı hem de zararlı ultraviyole ışınlarının yeryüzüne ulaşmasını engeller.

Ozon tabakasının görevi itibariyle güneşten gelen ışınları bir nevi tutması dolayısı ile bu katmanda sıcaklık artışı da o derecede artmaktadır.

Mezosfer3-Mezosfer

Atmosferin 50 ila 80-90 kilometrelik kısmında bulunan 30-40 kilometre kalınlığındaki tabakadır.

Bu katmanda sıcaklık yükseldikçe azalmaktadır.

Bu katmanda hava basıncı ve yoğunluk en düşük seviyededir. Yere göre neredeyse 1000 kat daha az bir yoğunluk ve basınç vardır.

Azot ve Oksijen gazları oldukça azdır.

Atmosferin en soğuk katmanı bu katmandır.

Sıcaklık aşağı yukarı -100 dereceye kadar düşer.

Bu katmanın çok önemli bir görevi vardır. Özellikle dış dünyadan yani uzaydan gelen göktaşlarından dünyayı korur, göktaşları yani meteorlar bu katmana girdiği zaman yanarlar.

Bu katmanda nefes alamayız çünkü yeterli oksijen yoktur.

Termosfer4-Termosfer

Termosfer 80 ila 90 kilometre yükseklikten sonra başlayan atmosfer tabakasına verilen isimdir.

Bu katmanda hava oldukça incedir.

Sıcaklıkta oldukça yüksektir. Bunun en büyük sebebi ultraviyole radyasyonu ısıya dönüşmektedir. Yaklaşık olarak sıcaklık 2000 derece civarındadır.

Bu katmandaki sıcaklık bazı durumlarda yüzlerce derece değişebilmektedir. Bunun en büyük nedeni solar aktivite miktarıdır.

Bu katmanda yüksekliğin veya yeryüzünden uzaklığın vermiş olduğu etki nedeniyle oksijen ve nitrojenlere ait oldukça fazla miktarda atomik oksijen bulunmaktadır. Gaz molüküllere ayrılmaktadır.

Termosfer tabakası iyonosfer ve eksosfer olmak üzere iki tabakaya ayrılmaktadır.

a) İyonosfer

İyonosfer katmanı Mezosferden hemen sonra başlayan yani 80-90 kilometre yükseklikten aşağı yukarı 500-550 kilometrelik yüksekliğe kadar olan kısımdır.

Bu kısımda gaz partikülleri güneşten gelmekte olan ultraviyole ve x-ray radyasyonunu absorbe eder.

Burada gaz molükülleri elektrikle yüklenir.

Radyo dalgaları bu seviyeden yeryüzüne döner.

b) Eksozfer

Eksozfer tabakası artık etmosferin son bölümünü oluşturur. Yaklaşık 550 kilometre yükseklikten atmosferin tamamen bitmiş olduğu binlerce kilometre uzağa kadar olan bölümü kapsamaktadır.

Eksozfer göndermiş olduğumuz yapay uyduların bulunduğu katmandır. 

Yararlanılan kaynaklar;

mgm.gov.tr (Meteroloji Genel Müdürlüğü resmi web sitesi)

wikipedia.org

eba.gov.tr (Eğitim Bilişim Ağı, devlete ait web sitesi)

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ