Hoşgeldiniz,
$ DOLAR → Alış: 6,04 / Satış: 6,06
€ EURO → Alış: 6,73 / Satış: 6,76

Anayasa Mahkemesinin yapısı, görevleri ve özellikleri nelerdir?

Anayasa Mahkemesinin yapısı, görevleri ve özellikleri nelerdir?
  • 25.09.2015

Anayasa Mahkemesi ülkemizdeki en yüksek anayasal organdır. Anayasa Mahkemesi Türkiye’de ki bütün yargı organlarından daha üst bir organdır. Hiçbir yargı organın verdiği karar Anayasaya aykırı olamaz. Anayasanın bağlayıcılığı olup bütün yasalar Anayasaya uymak zorundadır. Ayrıca Anayasa Yüksek Mahkemelerden bir tanesidir. 

Ülkemizde Anayasa mahkemesi 1961 yılında kurulmuştur.

Anayasa Mahkemesi toplam 17 üyeden oluşmaktadır.

Anayasa MahkemesiMahkeme üyeliğine seçilebilmek için aşağıdaki bentlerde sayılan niteliklerden birine sahip olmak gerekir:

a) Yargıtay, Danıştay, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi veya Sayıştay da başkan ya da üye olmak.

b) Mahkemede asgarî beş yıl raportör olarak görev yapıyor olmak.

c) Kırk beş yaşını doldurmuş, yükseköğrenim görmüş olması ve hâkimlik mesleğine alınmaya engel bir hâlinin bulunmaması kaydıyla;

1) Yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat veya siyasal bilimler dallarında profesör veya doçent unvanını kazanmış olmak,

2) En az yirmi yıl fiilen serbest avukatlık yapmış olmak,

3) En az yirmi yıl kamu hizmetinde fiilen çalışmış üst kademe yöneticileri arasından seçilecek üye için Yükseköğretim Kurulu Başkan veya üyesi ya da bir yükseköğretim kurumunun rektör veya dekanı ya da müsteşar, müsteşar yardımcısı, büyükelçi veya vali olmak,

4) Birinci sınıf hâkim ve savcılar için adaylık dâhil en az yirmi yıl çalışmış olmak.

Anayasa Mahkemesi üyeleriÜyeleri nereden kim tarafından seçilir;

TBMM tarafından 3 üye seçilir

2 kişi Sayıştay (Başkan ve üyeleri arasından 3’er aday içinden)

1 kişi Baro Başkanlarının göstereceği 3 aday arasından (gizli oylama 2/3 ve salt çoğunluk)

Cumhurbaşkanı tarafından 14 Üye seçilir,

3 üye Yargıtay

2 üye Danıştay

1 üye Askeri Yargıtay

1 üye Askeri Yüksek İdare Mahkemesi

3 üye Yükseköğretim Kurulunun yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan ve kendi üyesi olmayan öğretim üyeleri arasından (En az 2 tanesi Hukuk Bilim dalında olması gerekiyor)

4 üye üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hâkim ve savcılar ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından seçer.

Anayasa Mahkemesi Başkanlığı ve Üyeliğinin Genel Kuralları şöyledir:

1-Anayasa Mahkemesi Başkanı ile iki başkanvekili üyeler arasından gizli oy ile salt çoğunluk esasına göre seçilmekte olup, görev süreleri 4 yıldır. Seçilen başkan veya başkan vekilleri tekrar seçilebilirler.

2-Anayasa mahkemesi üyeleri asli görevleri haricinde resmi veya özel hiçbir görev alamazlar.

3-Anayasa mahkemesi üyeleri sadece 1 kez seçilirler ve görev süreleri 12 yıldır.

4-Yaş haddi 65 yaş olup bu yaşa gelen üyeler emekliye ayrılırlar.

5-Üyelik hakimlik mesleğinden çıkarılmayı gerektirdiği bir suçtan dolayı ise kendiliğinden, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılır ise üye tamsayısının salt çoğunluğunun kararı ile sona erer.

AnayasaAnayasa Mahkemesinin görevleri nelerdir?

1-Kanunların, Kanun Hükmünde Kararnamelerin ve TBMM İç tüzüğünün Anayasaya şekil ve esas yönünden uygunluğunu denetlemek. (Savaş hali, sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde KHK’ler hakkında anayasa mahkemesine dava açılamaz)

2-Anayasa değişikliklerine sadece şekil yönünden inceler ve denetler.

3-Kanunların şekil bakımından denetlenmesi, son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı yönünden olur, Anayasa değişikliğinin şekil bakımından denetlenmesi ise teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülüp görüşülmeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır.

4-Şekil bakamından denetlenme yönünden davayı Cumhurbaşkanı veya TBMM üyelerinin 1/5’lik kısmı tarafından açılabilir.

5-Şekil bozukluğu ile ilgili davaların açılma süresi 10 gündür. Bu süre geçtikten sonra def’i yolu ile de dava açılamaz.

6-Anayasa mahkemesine bireysel başvurular Temel hak ve özgürlükler ile Avrupa İnsan hakları sözleşmesi kapsamındaki ihlal gerekçeleri ile açılabilir ve iç hukuk yollarının tüketilmiş olması şarttır.

Yüce divanAnayasa Mahkemesi Yüce Divan görevi:

1-Anayasa Mahkemesi Yüce Divan Sıfatı ile;

Cumhurbaşkanı

Meclis Başkanı

Bakanlar Kurulu Üyeleri

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve Üyelerini, Başsavcılarını, Başsavcı vekillerini,

HSYK Başkan ve üyelerini

Genel Kurmay Başkanı, Kuvvet Komutanları ve Jandarma Genel Komutanını, yargılar.

2-Yüce divanda Savcılık görevini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Başsavcı vekili yapar.

3-Yüce Divan Kararlarına karşı yeniden inceleme talebinde bulunulabilir, Genel kurul yeniden inceler ve karar verir. Kararları kesindir.

Anayasa Mahkemesi binasıAnayasa Mahkemesi Çalışma esasları nasıldır?

1-Bir Genel Kurul ve 2 bölüm bulunmaktadır.

2-Bölümler 1 Başkan ve 4 üyeden oluşurlar. Kararlar salt çoğunluk ile alınır.

3-Genel Kurul Başkan veya Başkanvekilinin başkanlığında en az 12 üye ile toplanabilir. Kararlar salt çoğunluk ile alınır.

4-Bireysel başvurulara bölümler karar verir iken, Siyasi Partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz davaları ile Yüce Divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara Genel kurul bakar.

5-Anayasa değişikliğinde iptale, siyasi partilerin kapatılmasına ya da devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verilebilmesi için toplantıya katılan üyelerin 2/3 çoğunluğunun oyu aranır,

6-Şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları öncelikli olarak incelenip karara bağlanır.

kanun-yasaAnayasa Mahkemesine açılacak İptal Davası özellikleri

Kanunlar, Kanun Hükmündeki kararnameler, TBMM içtüzüğüne karşı doğrudan iptal davasını ancak Cumhurbaşkanı ile İktidar ve Ana muhalefet Partisi Meclis grupları ve TBMM üye tamsayısının 1/5’lik üye sayısı tarafından açılabilmektedir.

İptali istenen kanun, kanun hükmündeki kararname ve içtüzüğün resmi gazetede yayınlandığı tarihten başlayarak 60 gündür.

Anayasa Mahkemesi Kararları özellikleri:

1-Anayasa Mahkemesi kararları kesindir.

2-Anayasa mahkemesinin işin esasına girerek red kararı verdiği kararlar resmi gazetede yayınlanmasından sonra 10 yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.

3-İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz.

Yararlanılan kaynaklar:

anayasa.gov.tr (Anayasa Mahkemesi resmi web sitesi)

mevzuat.gov.tr

tbmm.gov.tr (Türkiye Büyük Millet Meclisi Resmi web sitesi)

Yasal Uyarı: Sitemizde yer alan yazılarımızın tamamı “www.ozelliklerinedir.com” sitesine ait olup, izin almadan kopyalanıp yayınlanması yasaktır. Bu hususta gerekli yasal işleme başvurulabilir.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI
  1. Kamucu diyor ki:

    Çok iyi anlatmışsınız. Öyle ki kendi sitelerinde bile böyle derli toplu ve aynı zamanda özet şeklinde bir anlatım yok.
    Elinize emeğinize sağlık…

    1. selin nisa koc diyor ki:

      bence iğrenç olmuş

    1. YİĞİT diyor ki:

      Evet

  2. YİĞİT diyor ki:

    Bana göre harikaydı bir sözlümden 95 aldım

YORUM YAZ